رادیوتراپی یا پرتودرمانی
رادیوتراپی یکی از روشهای اصلی درمان سرطان است که با استفاده دقیق از پرتوهای پرانرژی، رشد سلولهای سرطانی را متوقف میکند یا موجب ازبینرفتن آنها میشود. پرتودرمانی ممکن است بهتنهایی یا همراه جراحی، شیمیدرمانی و سایر درمانها انجام شود.
نویسنده و بازبینی پزشکی: دکتر خاطره معصومی، متخصص رادیوتراپی و آنکولوژی
آخرین بازبینی پزشکی: ۹ مرداد ۱۴۰۵ زمان مطالعه: حدود ۶ دقیقه
این درمان برای چه بیمارانی مناسب است؟
کاربرد پرتودرمانی به نوع و مرحله سرطان، محل تومور، وضعیت عمومی بیمار و هدف درمان بستگی دارد. این روش ممکن است برای درمان قطعی، کوچککردن تومور پیش از جراحی، کاهش احتمال بازگشت بیماری پس از جراحی یا کنترل علائمی مانند درد بهکار رود.
تصمیم نهایی فقط پس از بررسی مدارک، تصویربرداریها و شرایط فردی بیمار گرفته میشود.
مراحل انجام رادیوتراپی
- ویزیت و ارزیابی اولیه: بررسی تشخیص، سابقه پزشکی و تصاویر.
- شبیهسازی: تعیین وضعیت دقیق بدن و تهیه تصویربرداری برنامهریزی.
- طراحی برنامه درمان: تعیین دوز، زاویه تابش و حفاظت از بافتهای سالم.
- اجرای جلسات: درمان مطابق برنامه و با کنترل موقعیت بیمار.
- پیگیری: ارزیابی پاسخ درمان و مدیریت عوارض احتمالی.
تعداد جلسات یا مدت درمان
تعداد جلسات برای همه یکسان نیست. بعضی برنامهها در یک یا چند جلسه و برخی طی چند هفته انجام میشوند. پزشک بر اساس نوع تومور، هدف درمان، دوز موردنیاز و تحمل بافتهای سالم، برنامه اختصاصی را تعیین میکند.
عوارض احتمالی و مراقبتها
عوارض به محل درمان، دوز و شرایط بیمار وابستهاند. خستگی و تغییرات پوستی از عوارض شایعاند و ممکن است علائم اختصاصی ناحیه درمان نیز ایجاد شود.
- پوست ناحیه درمان را بهآرامی بشویید و از مصرف محصولات بدون تأیید تیم درمان پرهیز کنید.
- تغذیه، مصرف مایعات و استراحت کافی را جدی بگیرید.
- هر علامت جدید، شدید یا رو به افزایش را سریعاً با تیم درمان در میان بگذارید.
روشها و تجهیزات مرتبط
بسته به تشخیص و امکانات مرکز، روشهایی مانند پرتودرمانی سهبعدی، IMRT، VMAT، IGRT، پرتودرمانی استریوتاکتیک و براکیتراپی قابل استفادهاند. انتخاب تکنیک باید با هدف رساندن دوز مؤثر به تومور و کاهش تابش به بافت سالم انجام شود.
نقش پزشک متخصص در مسیر درمان
متخصص رادیوتراپی و آنکولوژی پرونده بیمار را ارزیابی میکند، هدف و برنامه درمان را مشخص میسازد و در طول جلسات بر پاسخ درمان و عوارض احتمالی نظارت دارد. در صورت نیاز، تصمیمها با همکاری جراح، متخصص داخلی سرطان و دیگر اعضای تیم چندتخصصی گرفته میشوند.
مقالات آموزشی مرتبط
منابع معتبر پزشکی
برای بررسی شرایط و هماهنگی مراجعه
برای بررسی اولیه مسیر مراجعه و هماهنگی، از یکی از راههای زیر با مطب در ارتباط باشید.
سؤالات متداول درباره رادیوتراپی
- آیا رادیوتراپی دردناک است؟
خود تابش معمولاً احساس نمیشود؛ اما ممکن است بهمرور عوارضی در ناحیه درمان ایجاد شود. - آیا پس از پرتودرمانی خارجی، بدن رادیواکتیو میشود؟
خیر. در پرتودرمانی خارجی، بیمار پس از جلسه منبع پرتو در بدن ندارد. - چند جلسه درمان لازم است؟
تعداد جلسات به تشخیص، هدف درمان و برنامه اختصاصی پزشک بستگی دارد. - آیا میتوان فعالیتهای روزانه را ادامه داد؟
بسیاری از بیماران میتوانند بخشی از فعالیتهای معمول را ادامه دهند، ولی میزان خستگی و توصیه پزشک باید در نظر گرفته شود.
این محتوا برای افزایش آگاهی عمومی تهیه شده و جایگزین ویزیت، تشخیص یا توصیه اختصاصی پزشک نیست.