سوالات متداول
چگونه تهوع ناشی از شیمیدرمانی را کنترل کنیم؟
تهوع و استفراغ از عوارض شایع شیمیدرمانی هستند که شدت و زمان بروز آنها بستگی به نوع دارو، دوز مصرفی و شرایط فردی بیمار دارد. کنترل مؤثر این عارضهها، بهبود کیفیت زندگی بیمار و ادامه درمان را ممکن میسازد.
روشهای کنترل تهوع:
1.داروهای ضد تهوع:
پزشک معمولاً داروهای آنتیامتیک مانند داروهای ضد سروتونین (مثل Ondansetron)، داروهای ضد دوپامین (مثل Metoclopramide) و داروهای کورتیکواستروئیدی (مثل Dexamethasone) را تجویز میکند.
2.تغذیه مناسب:
مصرف وعدههای غذایی کوچک و مکرر، پرهیز از غذاهای چرب، ادویهدار و سنگین، و نوشیدن مایعات به میزان کافی میتواند در کاهش تهوع مؤثر باشد.
3.تغییرات سبک زندگی:
استراحت کافی، کاهش استرس، و انجام تکنیکهای آرامبخشی مانند تنفس عمیق میتواند به کنترل تهوع کمک کند.
4.مشاوره تغذیهای:
در صورت نیاز، مشاوره با یک کارشناس تغذیه میتواند رژیم غذایی مناسب را برای بیمار تنظیم کند.
⚠️ نکته مهم:
در صورت عدم کنترل تهوع با روشهای معمول، حتماً با پزشک معالج مشورت کنید تا داروها یا روشهای دیگری مدنظر قرار گیرد
آیا همیشه با شیمیدرمانی موها میریزند؟
ریزش مو یکی از نگرانیهای رایج بیماران در زمان شیمیدرمانی است، اما باید بدانید که همه داروهای شیمیدرمانی باعث ریزش مو نمیشوند. شدت و نوع این عارضه بستگی به نوع دارو، دوز مصرفی، و واکنش بدن هر فرد دارد.
🔹 چرا موها میریزند؟
داروهای شیمیدرمانی برای از بین بردن سلولهای سرطانی طراحی شدهاند، اما چون سلولهای فولیکول مو نیز سریع تقسیم میشوند، ممکن است به طور موقت تحتتأثیر قرار گیرند. به همین دلیل، موها ممکن است نازک شوند، بریزند یا رشدشان متوقف شود.
🔹 آیا همه دچار ریزش مو میشوند؟
خیر.
برخی داروها مانند دوکسوروبیسین (Doxorubicin)، سیکلوفسفامید (Cyclophosphamide) و پاکلیتاکسل (Paclitaxel) معمولاً ریزش مو ایجاد میکنند، اما داروهای دیگری ممکن است فقط باعث نازک شدن موها یا ریزش جزئی شوند. در برخی رژیمهای شیمیدرمانی هم اصلاً ریزش مو رخ نمیدهد.
🔹 آیا موها دوباره رشد میکنند؟
بله
ریزش مو در اثر شیمیدرمانی معمولاً موقتی است. رشد موها معمولاً چند هفته پس از پایان درمان آغاز میشود و در عرض چند ماه به حالت طبیعی بازمیگردد. گاهی رنگ یا بافت موها ممکن است اندکی متفاوت شود، اما این تغییر هم بهمرور برطرف میشود.
🔹 چه کارهایی میتوان برای مراقبت از مو انجام داد؟
• از شامپوهای ملایم و بدون مواد شیمیایی استفاده کنید.
• از رنگ کردن یا دکلره کردن مو در طول درمان خودداری کنید.
• در صورت تمایل، میتوانید از روسری، کلاه یا کلاهگیس استفاده کنید تا احساس راحتی بیشتری داشته باشید.
• استفاده از روشهایی مثل Cooling Cap (کلاه خنککننده) در برخی مراکز میتواند تا حدی از ریزش مو جلوگیری کند.
نکته پایانی:
ریزش مو تجربهای ناخوشایند است، اما موقتی است و نشانهٔ اثربخشی داروها در از بین بردن سلولهای سرطانی نیز میتواند باشد. پزشک و تیم درمانی شما در تمام مراحل همراهتان خواهند بود تا این دوران را با آرامش بیشتری پشت سر بگذارید
علائم سرطان رکتوم چیست؟
سرطان رکتوم (راستروده) نوعی از سرطان کولورکتال است که در بخش انتهایی روده بزرگ ایجاد میشود. تشخیص زودهنگام این بیماری نقش بسیار مهمی در موفقیت درمان دارد. آگاهی از علائم هشداردهنده میتواند به تشخیص سریعتر و درمان مؤثرتر کمک کند.
🔹 علائم شایع سرطان رکتوم:
1.خون در مدفوع یا خونریزی از مقعد
وجود خون روشن یا تیره در مدفوع یکی از شایعترین نشانههاست که نباید نادیده گرفته شود.
2.تغییر در عادات دفع
مانند اسهال، یبوست، یا احساس تخلیه ناکامل روده که بیش از چند هفته ادامه پیدا کند.
3.تغییر در شکل مدفوع
باریک شدن یا روبانی شدن مدفوع میتواند نشانهی تنگی مسیر روده بهعلت توده باشد.
4.احساس درد، فشار یا ناراحتی در ناحیه مقعد یا لگن
5.احساس نیاز مکرر به اجابت مزاج حتی پس از تخلیه کامل
6.کاهش وزن بدون دلیل مشخص
7.ضعف و خستگی مداوم
8.کمخونی (بهویژه در آزمایش خون بدون علت واضح)
نکته مهم:
علائم سرطان رکتوم ممکن است با بیماریهای خوشخیمتر مانند بواسیر (هموروئید) یا فیشر اشتباه گرفته شوند. اگر هر یک از این علائم برای بیش از دو هفته ادامه داشت، لازم است با پزشک متخصص گوارش یا انکولوژی مشورت شود.
تشخیص زودهنگام از طریق کولونوسکوپی و بررسی پاتولوژیک نمونهها، کلید اصلی درمان موفق این بیماری است.
جمعبندی:
سرطان رکتوم بیماریای قابل درمان است، بهویژه اگر در مراحل اولیه شناسایی شود. توجه به علائم، مراجعه بهموقع به پزشک و انجام غربالگریهای منظم، مهمترین گامها برای حفظ سلامت روده بزرگ و پیشگیری از پیشرفت بیماری هستند
آیا درد پستان نشانهی سرطان است؟
درد پستان (Breast Pain یا Mastalgia) یکی از شکایات شایع بین خانمهاست، اما خبر خوب این است که در اغلب موارد، درد پستان نشانهی سرطان نیست.
در واقع، بیشتر دردهای پستانی به دلایل غیربدخیم و هورمونی ایجاد میشوند.
🔹 دلایل شایع درد پستان:
1.تغییرات هورمونی در سیکل قاعدگی
بسیاری از خانمها چند روز قبل از قاعدگی دچار احساس سنگینی، تورم یا درد در پستان میشوند که پس از اتمام دوره برطرف میشود.
2.کیستها یا فیبروآدنومها (تودههای خوشخیم)
گاهی وجود کیست یا توده خوشخیم باعث احساس درد یا حساسیت موضعی میشود.
3.مصرف کافئین یا برخی داروها
نوشیدنیهای حاوی کافئین، قرصهای ضدبارداری یا داروهای هورمونی ممکن است در برخی افراد باعث درد پستان شوند.
4.آسیب یا التهاب بافت پستان
ضربه یا عفونت (ماستیت) نیز میتواند درد ایجاد کند.
🔹 چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر درد پستان:
•فقط در یک ناحیه مشخص احساس میشود و با چرخه قاعدگی مرتبط نیست،
•با لمس توده یا تغییر در پوست یا نوک پستان همراه است،
•یا اگر بیش از چند هفته ادامه پیدا کند،
بهتر است برای بررسی دقیقتر معاینه بالینی و انجام ماموگرافی یا سونوگرافی پستان انجام شود.
⚕️ نکته مهم:
اکثر موارد درد پستان خوشخیم هستند و با تغییر سبک زندگی، کاهش مصرف کافئین، پوشیدن سوتین مناسب و گاهی درمان دارویی ساده، قابل کنترلاند.
اما تشخیص علت دقیق درد فقط با بررسی پزشک متخصص امکانپذیر است.
جمعبندی:
درد پستان بهتنهایی معمولاً نشانهی سرطان نیست، ولی در صورت تداوم یا همراهی با علائم دیگر باید جدی گرفته شود تا در صورت نیاز، اقدامات تشخیصی لازم انجام گیرد
چه کنیم که سرطان نگیریم؟
سرطان همیشه بهطور کامل قابل پیشگیری نیست، اما میتوان با اصلاح سبک زندگی و انجام غربالگریهای منظم، احتمال بروز بسیاری از انواع آن را به شکل قابلتوجهی کاهش داد.
پیشگیری از سرطان یعنی شناسایی و کنترل عواملی که خطر ابتلا را بالا میبرند.
🔹 ۱. تغذیه سالم داشته باشید
•مصرف میوه، سبزیجات تازه، غلات کامل و منابع پروتئین سالم مانند ماهی و حبوبات را افزایش دهید.
•مصرف گوشت قرمز و بهویژه گوشتهای فرآوریشده (مثل سوسیس و کالباس) را محدود کنید.
•از غذاهای پرچرب، سرخکردنی و حاوی قند زیاد کمتر استفاده کنید.
🔹 ۲. وزن مناسب و فعالیت بدنی منظم
اضافهوزن با افزایش خطر چندین نوع سرطان از جمله پستان، روده بزرگ و رحم ارتباط دارد.
حداقل ۳۰ دقیقه فعالیت بدنی روزانه (مثل پیادهروی تند) به کاهش خطر کمک میکند.
🔹 ۳. ترک سیگار و محدود کردن الکل
سیگار عامل اصلی سرطان ریه است و در بروز سرطانهای مثانه، دهان، مری، پانکراس و معده نیز نقش دارد.
مصرف الکل نیز بهویژه در ترکیب با سیگار، خطر ابتلا به برخی سرطانها را افزایش میدهد.
🔹 ۴. محافظت در برابر آفتاب
استفاده از ضدآفتاب با SPF مناسب، پوشیدن لباس محافظ و پرهیز از قرار گرفتن طولانیمدت در آفتاب، به پیشگیری از سرطان پوست کمک میکند.
🔹 ۵. انجام واکسیناسیون
برخی ویروسها با بروز سرطان ارتباط دارند.
•واکسن HPV برای پیشگیری از سرطان دهانه رحم و برخی سرطانهای دیگر.
•واکسن هپاتیت B برای کاهش خطر سرطان کبد.
🔹 ۶. غربالگری و معاینات منظم
تشخیص زودهنگام بسیاری از سرطانها، از جمله پستان، کولورکتال، دهانه رحم و پروستات، نقش حیاتی در درمان موفق دارد.
انجام ماموگرافی، کولونوسکوپی و پاپ اسمیر طبق سن و توصیه پزشک بسیار مؤثر است.
🔹 ۷. کنترل استرس و خواب کافی
سبک زندگی آرامتر، خواب کافی (۷–۸ ساعت در شبانهروز) و حفظ تعادل روحی به تقویت سیستم ایمنی و سلامت عمومی بدن کمک میکند.
جمعبندی:
پیشگیری از سرطان یعنی انتخابهای سالم در زندگی روزمره.
با تغذیه مناسب، فعالیت بدنی، پرهیز از دخانیات، واکسیناسیون و غربالگری منظم، میتوان از بسیاری از سرطانها جلوگیری کرد — یا آنها را در مراحل اولیه و کاملاً قابل درمان شناسایی نمود
